B΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

Sepp

Ο διοικητής της Leibstandarte-SS Adolf Hitler και γενικός αρχηγός των Waffen-SS, Josef (Sepp) Dietrich, με Έλληνες αξιωματικούς κατά την διάρκεια της υπογραφής παράδοσης μέρους του ελληνικού στρατού, τον Απρίλιο του 1941. Στο βάθος (μέσο) διακρίνεται ο αρχηγός των ορεινών μονάδων, στρατηγός Georg Ritter von Hengl. (Bundesarchiv der BRD)

Ναυάγια και ιστορίες από τους βομβαρδισμούς της Αχαΐας

Η Πάτρα δοκιμάστηκε με σφοδρό βομβαρδισμό αμέσως μετά την είσοδο της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στις 28 Οκτωβρίου 1940. Τα ιταλικά βομβαρδιστικά τύπου FIAT BR.20 CICOGNIA, της 116ης ομάδας των Πελαργών του 277ου σμήνους της ιταλικής αεροπορίας (277 Squadriglia, 116 Gruppo), υπό την αρχηγεία του σμηνάρχου Κάρλο Ρίνα, έπληξαν την πόλη από μεγάλο ύψος σε μια επίθεση η οποία ξεκίνησε στις 9.45 το πρωί για να τελειώσει το μεσημέρι της ίδιας ημέρας. Τα θύματα, άμαχοι πολίτες, έφθασαν σύμφωνα με την εφημερίδα «Σημερινή», της 28ης Οκτωβρίου 1940, τα 193, τα οποία αποτελούντο από 125 άνδρες, 43 γυναίκες και 25 παιδιά. Η εφημερίδα «Καθημερινή», της 29ης Οκτωβρίου 1940, πληροφορεί ότι ο «υπερβολικός αριθμός των θυμάτων οφείλεται εις το γεγονός ότι ο άμαχος πληθυσμός παρέμεινε κατά την ώραν του βομβαρδισμού εις ακάλυπτους χώρους και δεν ετήρησε τα στοιχειώδη μέτρα αυτοπροστασίας, καταφεύγων κατά τη διάρκεια του συναγερμού εις υπόγειους χώρους, ή έστω ισόγειους των οικείων τους προχείρως διασκευαζομένους». Τις περισσότερες βόμβες δέχθηκε η περιοχή της οδού «Τριών Ναυάρχων» και πολλοί πίστεψαν τότε ότι οι Ιταλοί πιλότοι θεώρησαν τα δέντρα, τα οποία βρίσκονταν τοποθετημένα σε διάταξη ανά δύο, για ελληνικό στράτευμα. Βόμβες έπεσαν επίσης και στις οδούς Γούναρη, Αγίου Ανδρέα, Ρήγα Φεραίου κ.λπ., καθώς και στη συνοικία του Αγίου Διονυσίου, την συνοικία στην οποία διέμεναν και οι Ιταλοί της Πάτρας. Κατά τους βομβαρδισμούς αυτούς χτυπήθηκαν τόσο τα λιμάνια της Πάτρας όσο και της Ναυπάκτου, χωρίς ωστόσο να καταφέρουν οι Ιταλοί να βυθίσουν κάποιο πλοίο.

Ένα περιστατικό όμως που συνέβη πριν ακριβώς την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου δείχνει έντονα ένα από τα αρνητικά χαρακτηριστικά του ελληνικού λαού, τα οποία δυστυχώς φαίνεται ότι έχουν καταφέρει να επιβιώσουν αμετάβλητα μέχρι τις ημέρες μας. Στην Ναύπακτο, στις αρχές του Ιουνίου 1940, αμέσως μετά την είσοδο της Ιταλίας στον πόλεμο ενάντια της Γαλλίας και της Αγγλίας, και καθώς η Ελλάδα προετοίμαζε τις τελευταίες αμυντικές της κινήσεις, είχε καταπλεύσει μέρος του ελληνικού στόλου διοικούμενου από τον ναύαρχο Γρηγόριο Μεζεβίρη, ο οποίος μάλιστα δέχθηκε μικρής έκτασης επίθεση από ένα ιταλικό βομβαρδιστικό αεροσκάφος στις 30 Ιουλίου του 1940. Μια βόμβα έπεσε τότε 300 μέτρα μακριά από το αντιτορπιλικό ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ χωρίς να προκαλέσει ζημιές. Ο ελληνικός στόλος λοιπόν βρισκόμενος στο λιμάνι της Ναυπάκτου δεν είχε αρκετή αμυντική κάλυψη, καθώς το ανθυποβρυχιακό δίχτυ στο στενό Ρίου-Αντιρρίου δεν είχε ακόμα τοποθετηθεί. Για τον λόγο αυτό ο Ναύαρχος Μεζεβίρης διέταξε την απόσυρση του στόλου από την Ναύπακτο και την αγκυροβόληση του στον κόλπο της Ιτέας, φοβούμενος πιθανή επίθεση από ιταλικά υποβρύχια. Η κίνηση αυτή όμως δεν άρεσε στους κατοίκους της Ναυπάκτου οι οποίοι θεώρησαν ότι έχαναν μια σημαντική πηγή εσόδων με αποτέλεσμα να επιστρατεύσουν έναν συμπατριώτη τους, με ισχυρές γνωριμίες στην κυβέρνηση Μεταξά, ο οποίος φρόντισε να επιστρέψει ο στολίσκος στην Ναύπακτο και μάλιστα πριν το ετήσιο πανηγύρι.

1941

Ο πόλεμος όμως, όπως γνωρίζουμε, δεν τελείωσε για τη χώρα μας μετά την θριαμβευτική νίκη κατά των Ιταλών. Οι Γερμανοί πιλότοι έξη μήνες αργότερα σχεδιάζοντας την προέλασή τους από την Ελλάδα αποδείχθηκαν πολύ πιο ικανοί όσον αφορά την βύθιση Ελληνικών πλοίων στον Πατραϊκό….

Πριν ακόμα την κάθοδό τους στην Ελλάδα οι Γερμανοί προετοίμασαν την εισβολή τους με ανελέητους βομβαρδισμούς όλων των πλοίων στον Ελλαδικό χώρο τον Απρίλιο του 1941. Παράλληλα θέλησαν να εμποδίσουν την υποχώρηση των συμμαχικών στρατευμάτων στην Αίγυπτο δια θαλάσσης που ήταν και ο μοναδικός τρόπος. Ο Πατραϊκός κόλπος βομβαρδίστηκε σφοδρά από τα Γερμανικά Junkers 87

Α

Γερμανικό βομβαρδιστικό αεροπλάνο καθέτου εφορμήσεως, τύπου Junkers 87, το επονομαζόμενου Stuka. (Copyright IWM, Αρχείο Δημήτρη Γκαλών)

τα γνωστά μας Stukas  αλλά και από Junkers 88.Οι βομβαρδισμοί έγιναν κατά κύματα…Στις 21 Απριλίου το πλωτό νοσοκομείο πλοίο Ελληνίς δέχεται αεροπορική επίθεση κοντά στη νήσο Οξιά ενώ μεταφέρει τραυματίες του Ελληνοιταλικού μετώπου. Αποφεύγει τη βύθιση ύστερα από εντυπωσιακούς ελιγμούς του κυβερνήτη του. Οι εφημερίδες της εποχής αναφέρουν ότι απανθρακώθηκαν 2 τραυματίες. Στη συνέχεια βυθίζεται ενώ έχει προσαραχθεί ύστερα από νέα επιδρομή στο λιμάνι της Πάτρας στην περιοχή που σήμερα βρίσκεται το Τελωνείο χωρίς θύματα.

Το ημιβυθισμένο ποστάλι μπροστά στο Τελωνείο φέρει τα διακριτικά του Ερυθρού Σταυρού και δεν είναι άλλο από το ηρωικό Νοσοσκομειακό Ελληνίς . Τις μέρες της Γερμανικής εισβολής επέστρεφε στην Πάτρα με τραυματίες από το μέτωπο. Στις 21 Απριλίου 1941 βρισκόμενο κοντά στη νησίδα Οξιά δέχθηκε επίθεση από Γερμανικά Στούκας. Ο πλοίαρχος Ρεβίδης με ελιγμούς κατάφερε να αποτρέψει το καίριο χτύπημα, υπήρξαν όμως θύματα και από τους τραυματίες και από το πλήρωμα. Τελικά ο Ρεβίδης κατάφερε να φέρει το χτυπημένο πλοίο στην Πάτρα και το προσάραξε στην ακτή κοντά στο Τελωνείο για να αποφύγει την οριστική απώλειά του. Φωτό από έρευνα του Τάκη Καλοκαιρινού στο Deutsches Historishes Museum που αναρτήθηκε στην ομάδα

Το ημιβυθισμένο ποστάλι μπροστά στο Τελωνείο φέρει τα διακριτικά του Ερυθρού Σταυρού και δεν είναι άλλο από το ηρωικό Νοσοσκομειακό Ελληνίς . Τις μέρες της Γερμανικής εισβολής επέστρεφε στην Πάτρα με τραυματίες από το μέτωπο. Στις 21 Απριλίου 1941 βρισκόμενο κοντά στη νησίδα Οξιά δέχθηκε επίθεση από Γερμανικά Στούκας. Ο πλοίαρχος Ρεβίδης με ελιγμούς κατάφερε να αποτρέψει το καίριο χτύπημα, υπήρξαν όμως και απώλειες σε ανθρώπινες ζωές . Τελικά ο Ρεβίδης κατάφερε να φέρει το χτυπημένο πλοίο στην Πάτρα και το προσάραξε στην ακτή κοντά στο Τελωνείο για να αποφύγει την οριστική απώλειά του. Φωτό από έρευνα του Τάκη Καλοκαιρινού στο Deutsches Historishes Museum που αναρτήθηκε στην ομάδα «Παλιές φωτογραφίες της Πάτρας» στο facebook. Το μικρότερο πλοίο είναι η επιταγμένη θαλαμηγός «ΚΥΜΑ» που βομβαρδίστηκε και αυτή τον Απρίλιο του 1941 και προσαράχθηκε δίπλα στο Ελληνίς

Το βοηθητικό-υδρογραφικό πολεμικό «Πλειάς» δέχεται επίθεση στις 25 Απριλίου αγκυροβολημένο στο χωριό Βασιλική όπου και βυθίζεται στη θέση αυτή με θύμα τον θερμαστή Σ. Δεληγιάννη .

Ο Κυβερνήτης του Υποπλοίαρχος Β. Κρυσταλλίδης είχε τραυματιστεί θανάσιμα σε προηγούμενη αεροπορική επιδρομή στις 21 Απριλίου.

Αργότερα και συγκεκριμένα το καλοκαίρι του 1958 το ναυάγιο θα ανελκυστεί μερικώς. Σήμερα στο βυθό και σε βάθος 4-5 μέτρων έχει απομείνει το κατωκάραβο …

Επίσης θα βυθιστούν τα φορτηγά ατμόπλοια «Αθηνά» σε κόλπο μετά τη Ροδινή Ψαθοπύργου, «Ιωάννα» στο λιμάνι της Πάτρας, «Ιωάννης Νομικός» στα Αραχωβίτικα, και τα επιβατικά «Σπέτσες» στον Ψαθόπυργο και «Ασσήμη» στο Κρυονέρι.

Επέλεξα να αναφερθώ εκτενέστερα σε αυτά που ακόμα και σήμερα διατηρούνται σε καλή κατάσταση και είναι δυνατή η κατάδυση και η έρευνα σε αυτά….

Συμπτωματικά τα πιο σημαντικά πλοία που κατέληξαν στο βυθό από βομβαρδισμούς της Γερμανικής αεροπορίας τον Β Παγκόσμιο πόλεμο στον Πατραϊκό κόλπο βρίσκονται σε προσιτό για τον αυτοδύτη βάθος. Αυτό βοήθησε για να γίνει μια συστηματική και λεπτομερής έρευνα σε αυτά…

Το ναρκαλιευτικό ΝΕΣΤΟΣ

Α

Μοντέλο του αλιευτικού ARCTIC RANGER (το μετέπειτα ΝΕΣΤΟΣ) πριν διασκευαστεί σε ναρκαλιευτικό.

Το ναρκαλιευτικό «Νέστος» είναι το πιο γνωστό ναυάγιο του Πατραϊκού και αν θέλουμε να ακριβολογήσουμε του Κορινθιακού. Βυθίστηκε στις 23/4/1941 στην Ροδινή κοντά στο χωριό Ψαθόπυργος μετά από αεροπορική επίθεση σμήνους Γερμανικών βομβαρδιστικών.
Το απόγευμα της 21ης Απριλίου το Νέστος δέχθηκε αεροπορική επιδρομή έξω από το λιμάνι της Πάτρας στο ύψος της εκκλησίας του Αγίου Ανδρέα. Δίπλα του βρισκόταν το βοηθητικό πλοίο στόλου «Πλειάς» . Από τη σφοδρή επίθεση που στοίχισε τη ζωή του πλοιάρχου του Πλειάς Β.Κρυσταλλίδη και του ναύτη Δεληγιάννη τραυματίστηκαν και 11 ναύτες του Νέστος και ο Κυβερνήτης του Δέδες Δέδες, όλοι ελαφρά. Κατά τη διάρκεια της επίθεσης τα δύο πλοία προσπάθησαν να πραγματοποιήσουν ελιγμούς αποπλέοντας αλλά λόγω του πανικού που επικράτησε και της περιορισμένης ορατότητας από τις εκρήξεις συγκρούστηκαν σε κάποια στιγμή αλλά χωρίς να υποστούν σημαντικές ζημιές. Το Νέστος τελικά προσαράχθηκε  στον Ψαθόπυργο και βυθίστηκε στο χώρο προσαράξεώς του στις 23 Απριλίου μετά από νέα επίθεση Γερμανικών Στούκας (Το πλοίο διατάχθηκε να μεταβεί εκεί μετά την έκδοση Διαταγής Ω.Β. 0915/21.4.1941 του Λιμεναρχείου Πατρών βάσει της οποίας τη διάρκεια της ημέρας στο Λιμάνι της Πάτρας θα έπρεπε να βρίσκονται μόνα τα απαραίτητα για εργασίες πλοία). Κατά τη διάρκεια του πλού προς τον Ψαθόπυργο το Νέστος δέχτηκε και άλλη μια αεροπορική επίθεση .Αποτέλεσμα 3 ακόμα τραυματίες που μεταφέρθηκαν στο Νοσοκομείο της Πάτρας.

(πληροφορίες από το ημερολόγιο πολέμου που βρίσκεται στην  Υπηρεσία  Ιστορίας Ναυτικού στο Βοτανικό).

Εκεί έγινε η εκφόρτωση του πλοίου από το φορτίο του που αποτελείτο από αλεύρι, τρόφιμα, ιατροφαρμακευτικό υλικό και κάποιες ποσότητες πυρομαχικών. Η εκφόρτωση πυρομαχικών που μάλιστα έγινε βιαστικά αποδυκνύεται από τις αρκετές χειροβομβίδες και σφαίρες σε δεσμίδες που έχουν βρεθεί σε μικρό βάθος στην περιοχεί που είχε προσαράξει το Νέστος από τους αυτοδύτες που καταδυόμαστε στο ναυάγιο.

Α

Χειροβομβίδα στο ναυάγιο του ΝΕΣΤΟΣ. (Φωτο. Γιάννης Δημαρέσης)

Α

Δέσμη σφαιρών στον χώρο του ναυαγίου. (Φωτο. Γιάννης Δημαρέσης)

Τα γερμανικά βομβαρδιστικά ξαναγύρισαν και ολοκλήρωσαν το σκοπό τους, πέτυχαν να βυθίσουν το Νέστος το οποίο όμως δεν καλύφθηκε ολόκληρο από το νερό λόγω του μικρού βάθους. Εκεί παρέμεινε μέχρι την 29Η Ιουλίου 1959 όπου συνεργείο διαλυτηρίων πλοίων επιχείρησε να το ανελκύσει. Κατά τη διαδικασία αυτή έσπασε η βάση του πλωτού γερανού Άγιος Γεώργιος που συμμετείχε στην ανέλκυση με αποτέλεσμα το Νέστος να βυθιστεί σε πιο βαθιά νερά, ο πλωτός γερανός να ανατραπεί και αυτός και να βυθιστεί σε βάθος μεγαλύτερο των 50 μέτρων…Μετά τη βύθιση του πλοίου το ναυάγιο ξεχάστηκε, ώσπου εντοπίστηκε πάλι στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τους πρώτους Πατρινούς ερασιτέχνες αυτοδύτες

Το Νέστος ήταν πρώην Βρετανικό αλιευτικό ονομαζόταν Lord Bradbury και είχε ναυπηγηθεί το 1925.Ειχε εκτόπισμα 500 τόνων ταχύτητα πλεύσης 9 κόμβων διέθετε 1 πυροβόλο των 37 χιλ και ένα πολυβόλο. Παράλληλα δρούσε και σαν ναρκοθετικό και είχε δυνατότητα να μεταφέρει 40 νάρκες. Ήταν ένα από τα 4 πρώην αλιευτικά που αγόρασε ο Μεταξάς το 1938 και τα μετέτρεψε σε ναρκοθετικά – ναρκαλιευτικά με σκοπό την ενδυνάμωση του Ελληνικού στόλου. Τα υπόλοιπα ήταν το «Αλιάκμων», «Στρυμών» και «Αξιός». Όλα βυθίστηκαν στον Ελληνικό χώρο κατά τη διάρκεια του πολέμου

Σήμερα το «Νέστος» βρίσκεται βυθισμένο μπροστά ακριβώς στο σημείο που είχε βομβαρδιστεί στον πόλεμο σε μικρή απόσταση από την ακτή και σε κατωφερικό βυθό και σε βάθος από 24 – 45 μέτρα. Στα 24 μέτρα συναντάμε την πρύμνη του.

Α

Η πρύμνη του ναρκαλιευτικού ΝΕΣΤΟΣ. Η προπέλα αφαιρέθηκε τα πρώτα χρόνια μετά την βύθιση του πλοίου, για να πουληθεί.

Α

Στην πρύμνη του ΝΕΣΤΟΣ διακρίνεται ο μηχανισμός του τιμονιού.

και μέρη του μηχανισμού περισυλλογής των ναρκών (ναρκαλιείας).Στη συνέχεια προσπερνώντας το πίσω αμπάρι που ήταν και υπόφραγμα για το πλήρωμα συναντάμε το πίσω ακομοδέσιο που χρησίμευε και σαν κουζίνα κοντά στην της πρύμνη και μετά από αυτό θα διακρίνουμε το λέβητα του πλοίου.

Α

Aνάμεσα από τη γέφυρα και το φουγάρο του ΝΕΣΤΟΣ.

Α

Το ναυάγιο αποτελεί καταφύγιο για την θαλάσσια πανίδα της ευρύτερης περιοχής.

Λίγο πιο κάτω με δυσκολία θα ξεχωρίσουμε το τσακισμένο φουγάρο ενώ το μεγαλύτερο μέρος της υπερκατασκευής έχει πέσει στο βυθό στην αριστερή πλευρά του ναυαγίου.

Περνώντας το αμπάρι της πλώρης φτάνουμε στην πλώρηστα 40 περίπου μέτρα. Στο σημείο αυτό ο βυθός είναι στα 45 περίπου μέτρα και λίγο πιο κάτω στα 48 περίπου μέτρα βρίσκεται μισοθαμμένη στη λάσπη η άγκυρα του «Νέστος»….

Α

Σκίτσο του Νέστος από την Αθανασία Κεκεμπάνου.

Μαρτυρία…..

Είχα δουλέψει στην ανέλκυση του «Νέστος». Τα πράγματα δεν ήρθαν όπως τα περιμέναμε.

Πριν καλά καλά προλάβουμε να ξεκινήσουμε τη ρυμούλκηση συνέβη ένα ατύχημα με ένα γερανό και το πλοίο βυθίστηκε. Αντίθετα στην διάλυση του άλλου ναρκαλιευτικού του «Αλιάκμωνα» στα Τριζόνια που επίσης δούλεψα δεν υπήρξε κάποιο πρόβλημα’

Κωνσταντίνος Αποστολόπουλος κάτοικος Ψαθοπύργου

Άγνωστη φορτηγίδα

Ένα ακόμα ναυάγιο, μια φορτηγίδα 30 περίπου μέτρων , άδεια από φορτίο, θύμα των επιδρομών των Στούκας τον Απρίλιο του 1941 βρίσκεται βυθισμένη σε βάθος 26 μέτρων σε λασπώδη βυθό στο κόλπο Αραχωβιτίκων.

Α

Στην πλώρη της φορτηγίδας.

Φυσικά δεν έχει προπέλα αφού δεν ήταν αυτοκινούμενη (δεν είχε μηχανή). Αυτό που προκαλεί εντύπωση ήταν το μεγάλο ρήγμα που ξεχωρίζει στην πίσω και δεξιά πλευρά της κοντά στην πρύμνη.

Α

Οι Γερμανικές βόμβες στην περίπτωση αυτή, πέτυχαν ακριβώς τον στόχο τους.

Α

Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της φορτηγίδας είναι το «τιμόνι» της, το οποίο βρίσκεται στην πρύμνη.

Μαρτυρία…..

«Θυμάμαι ήταν ένα – δύο Στούκας που πετούσαν στον κόλπο των Αραχωβιτίκων σε χαμηλό ύψος ανενόχλητα. Ήμουν στο Ρίο και δεν είχα οπτική επαφή. Τα είδα να ξανάρχονται και να χαμηλώνουν πάλι. Φεύγοντας ακούστηκε μια έκρηξη από την πλευρά της θάλασσας. Αργότερα μου είπαν ότι είχαν βουλιάξει μια φορτηγίδα».

Θόδωρος Μαρσέλος αυτόπτης μάρτυρας.

Α/Π ΔΑΡΜΑΣ

Το φορτηγό ατμόπλοιο «Δαρμάς» 1.593 τόνων μήκους 77 μέτρων και πλάτους 12 μ.

Είχε ναυπηγηθεί το 1883 στα Ναυπηγεία Palmers and Co στο Newcastle της Αγγλίας.

Την 14η Απριλίου 1941 εκφόρτωσε φορτίο 2.000 τόνων γαιάνθρακα στο λιμάνι της Πάτρας. Με την έναρξη των βομβαρδισμών διατάχτηκε να βγει εκτός του λιμανιού ώστε να αποφευχθεί η βύθισή του μέσα στο λιμάνι που θα εμπόδιζε την είσοδο και έξοδο των άλλων πλοίων. Κατευθύνθηκε ανατολικά του λιμανιού της Πάτρας και αγκυροβόλησε σε κοντινή απόσταση στην περιοχή Μποζαίτικα. Το πλήρωμα και ο καπετάνιος αναμένοντας αεροπορικές επιθέσεις εγκατέλειψαν το πλοίο και βγήκαν στη στεριά. Στη θέση αυτή το «Δαρμάς» βομβαρδίστηκε από την Γερμανική αεροπορία στις 21 /4/1941 και βυθίστηκε. Η ανακάλυψη του ναυαγίου αυτού δεν ήταν και τόσο δύσκολη υπόθεση. Κάποιοι ψαράδες που συναντήσαμε στην περιοχή γνώριζαν τη θέση του ναυαγίου την οποία μας υπέδειξαν κατά προσέγγιση. To πλοίο βρέθηκε βυθισμένο σε βάθος 41 μ. με προσανατολισμό πλώρης – πρύμνης Νότια-Βόρεια. Το πλοίο είναι βυθισμένο σε όρθια θέση. Την κουπαστή του πλοίου τη συναντήσαμε στα 35μ.Η ορατότητα στην περιοχή είναι μάλλον πάντοτε εξαιρετικά κακή.Τα ρεύματα ισχυρότατα Είναι ιδιαίτερα δύσκολο να εντοπιστεί το σημείο που οι βόμβες προκάλεσαν το καίριο πλήγμα που προκάλεσε τη βύθιση του πλοίου.

Α

Φωτογραφία του Α/Π ΔΑΡΜΑΣ από το βιβλίο του Χρ. Ντούνη «Τα ναυάγια στις Ελληνικές Θάλασσες».

Πιθανολογούμε ότι η βύθιση του «Δαρμάς» οφείλεται στην εισροή υδάτων από την πλώρη.

Α

Η πλώρη του Α/Π ΔΑΡΜΑΣ.

Στην περιοχή της πλώρης κάποιες  λαμαρίνες φαίνεται να έχουν ελαφρώς ξεκαρφωθεί και χαλαρώσει πιθανώς από τις βόμβες που έσκασαν πολύ κοντά…(σημ. σήμερα στην πλώρη του πλοίου έχουν δημιουργηθεί τρύπες από λαμαρίνες που έχουν αποκολληθεί και έχουν καταλήξει στο βυθό).

Α

Η υπερκατασκευή του πλοίου δεν υπάρχει πια, στη θέση της δεσπόζει το τεραστίου μεγέθους πανέμορφο τιμόνι του πλοίου.

Ένας σιδερένιος σκελετός είναι ότι έχει απομείνει από το ακομοδέσιο –κοιτώνες του πληρώματος- στην πρύμνη. Τα αμπάρια διατηρούνται σε καλή κατάσταση αλλά χάσκουν άδεια από εμπόρευμα….

Α

Σκίτσο του Α/Π ΔΑΡΜΑΣ από την Αθανασία Κεκεμπάνου.

φωτογραφία του Λιμανιού της Πάτρας στις αρχές του 20ου αιώνα. Το τμήμα του πλοίου που διακρίνεται έχει πολλές ομοιότητες με το «Δαρμάς».

πηγή : Διαδικτυακή πύλη  του Δήμου Πατρέων http://www.e-patras.gr/portal/web/common/438

Το Α/Π ΙΩΑΝΝΗΣ ΝΟΜΙΚΟΣ

Αξίζει να αναφέρουμε το πλοίο «Ιωάννης Νομικός» που βρίσκεται κοντά στο Δαρμάς Το πλοίο  αν και ανελκύστηκε μεταπολεμικά το κατωκάραβο και κάποια κομμάτια του υπάρχουν ακόμα και μάλιστα ένα κομμάτι της πλώρης υψώνεται ακόμα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Το Ιωάννης Νομικός την 24/4/1941 χτυπήθηκε από Γερμανικά αεροπλάνα και προσαράχθηκε στην ακτή Αραχωβίτικων. Στην συνέχεια στη θέση αυτή βομβαρδίστηκε πάλι με εμπρηστικές βόμβες και βυθίστηκε σε ρηχά νερά.

Α

Αεροφωτογραφία του Α/Π ΙΩΑΝΝΗΣ ΝΟΜΙΚΟΣ από τον Παύλο Ανθόπουλο.

Στη λεζάντα της φωτό από τα Γερμανικά αρχεία αναγράφεται σαν πλοίο που εξυπηρετούσε Αγγλικά συμφέροντα βυθισμένο σε Ελληνικό λιμάνι."Η ομοιότητα της περιοχής και του πλοίου οδηγούν μάλλον στο ημιβυθισμένο "Ιωάννης Νομικός"

Στη λεζάντα της φωτό από τα Γερμανικά αρχεία αναγράφεται σαν πλοίο που εξυπηρετούσε Αγγλικά συμφέροντα βυθισμένο σε Ελληνικό λιμάνι.»Η ομοιότητα της περιοχής και του πλοίου οδηγούν μάλλον στο ημιβυθισμένο «Ιωάννης Νομικός»

Το Ιωάννης Νομικός σαν NORHAUG

Το Ιωάννης Νομικός σαν NORHAUG

ioannis nomikos

Δορυφορική εικόνα από τα Google Maps που δείχνει το ναυάγιο όπως έχει απομείνει σήμερα

Στο Αντίριο

To επιβατικό ατμόπλοιο Κρήτη βομβαρδίστηκε από τη Γερμανική αεροπορία και βυθίστηκε σε ρηχά  νερά στις 22 Απριλίου 1941. Η φωτογραφία αυτή  προέρχεται από το βιβλίο για τη μεραρχία Leibstandarte Adolf Hitler  του Rudolf Lehmann, Die Leibstandarte, Band I, Munin Verlag GmbH, Osnabrück, 2. verbesserte Auflage 1978(αρχείο  Βύρωνα Τεζαψίδη)

Α

Φωτογραφία προερχόμενη από βιβλίο για τη μεραρχία Leibstandarte Adolf Hitler του Rudolf Lehmann. (Die Leibstandarte Α.H., Band I., Munin Verlag GmbH, Osnabrück, 2. Verbesserte Auflage 1978, αρχείο  Βύρωνα Τεζαψίδη)

Στο Μεσολόγγι, Α/Π ΕΣΠΕΡΟΣ, το ναυάγιο των γυμνοβράγχιων.

Αφορμή για την έρευνα για το ναυάγιο του Έσπερος ήταν ένα παλιό χαρτί, αναφορά του λιμεναρχείου της Πάτρας για τα ναυάγια της περιοχής. Ανέφερε ένα αριθμό γνωστών ναυαγίων, μεταξύ των άλλων έγραφε …

«Νοτίως τω δεξιά τω εισελθόντι φανό του διαύλου Μεσολογγίου και σε απόσταση περίπου 600 μέτρα βρίσκεται το ναυάγιο του επιβατικού πλοίου Έσπερος» 

Για το ναυάγιο του επιβατικού ατμόπλοιου Έσπερος είχα ακούσει και παλιότερα, γνώριζα πάντως από αυτοδύτες που είχαν καταδυθεί σε αυτό ότι ήταν σε κακή κατάσταση, το μεγαλύτερο μέρος του είχε ανελκυστεί γιατί εμπόδιζε τη ναυσιπλοΐα στο δίαυλο Μεσολογγίου.

Το 2006 αποφάσισα να καταδυθώ σε αυτό για αναψυχή αλλά και ιστορική έρευνα.

Ήταν μέσα Μαΐου και η θάλασσα είχε αρχίσει να γεμίζει με πλαγκτονικούς οργανισμούς, φαινόμενο που παρουσιάζεται κάθε χρόνο την ίδια σχεδόν εποχή και σαν αποτέλεσμα η ορατότητα μειώνεται… Το ναυάγιο το είχα εντοπίσει με το βυθόμετρο πρίν 2 χρόνια σε βάθος 18-19 μέτρων. Φτάνοντας στο βυθό στο κουφάρι του πλοίου αντίκρισα αυτό που περίμενα. Το πλοίο ήταν σχεδόν διαλυμένο, παρέμενε μόνο το κατωκάραβο και κάποια σίδερα από το σκελετό του πλοίου

Α

Στο ναυάγιο του Α/Π ΕΣΠΕΡΟΣ. (Φωτό Βαγγέλης Δερματάς)

που υψώνονταν 2-3 μέτρα από το βυθό. Κάποια μέρη από το αμπάρι της πλώρης αν δεν πέφτω έξω και από τη γέφυρα ξεχωρίζουν ακόμα αφού σώζονται κάποια μεγαλύτερα μέρη τους.

Το βενθικό περιβάλλον

Αυτό που μας έκανε εντύπωση ήταν ο τεράστιος αριθμός γυμνοβραγχίων.

Α

Γυμνοβράγχιο στο Α/Π ΕΣΠΕΡΟΣ. (Φωτό Βαγγέλης Δερματάς)

κυρίως του είδους Flabelina afinis που έχουν αποικίσει το ναυάγιο. Σε κανένα άλλο ναυάγιο στον Πατραϊκό δεν είχα συναντήσει τόσο μεγάλους αριθμούς. Το ναυάγιο φιλοξενεί επίσης μεγάλους αριθμούς σπειρογράφων και πολλά σπογγοειδή. Η ορατότητα εκτός από την συγκέντρωση πλαγκτονικών οργανισμών δεν ήταν τόσο κακή και λόγω και του μικρού βάθους βλέπαμε αρκετά καλά (6-7 μέτρα) και έτσι παρατηρήσαμε ότι πολλά ψάρια όπως σαργοί και κάποιες συναγρίδες βρίσκουν καταφύγιο στο ναυάγιο.

Α

Το Α/Π ΕΣΠΕΡΟΣ. (Αρχείο Ove Rasmunsen)

Επιβατιγό ατμόπλοιο

Πρ. ονόματα North Voyager, πρ. Nayarit, πρ. Sinalova

Ναυπηγήθηκε 1918 στα Αγγλικά ναυπηγεία BLYTH S.B. & D.D.

Μήκος 255 πόδια, 85 μέτρα

Ολική χωρητικότητα 1461 κόρων, καθαρό 850 κόρων

Κινείτο με τρικύλινδρη παλινδρομική μηχανή 257 NHP

Ανήκε στην Ανώνυμη Εταιρεία εμπορικών και ναυτιλιακών επιχειρήσεων του εφοπλιστή Μαρκέτου.

Στη διάρκεια του Β Παγκοσμίου πολέμου χρησιμοποιήθηκε σαν πλωτό νοσοκομείο.Στις 21/4/1941 είχε αγκυροβολήσει έξω από το δίαυλο Μεσολογγίου όπου δέχτηκε επίθεση Γερμανικών βομβαρδιστικών καθέτου εφορμήσεως και βυθίστηκε στη θέση αγκυροβολίας του. Απωλέσθη ο θαλαμηπόλος Σπυρίδων Δελαπόρτας και ένας ανθυπίατρος.

Αν και το «Έσπερος» έφερε εμφανώς τα διακριτικά του Ερυθρού Σταυρού βομβαρδίστηκε ανηλεώς από τους Γερμανούς. Με τον ίδιο εγκληματικό τρόπο βομβαρδίστηκαν και βυθίστηκαν στον Κορινθιακό κόλπο το νοσοκομειακό πλοίο «Άνδρος» στο Λουτράκι, το «Πολικός» στον κόλπο Μεθάνων και το «Αττική» στο Σαρωνικό. Ένα ακόμα νοσοκομειακό πλοίο το «Ελληνίς» βομβαρδίστηκε όπως αναφέραμε στις 21 Απριλίου κοντά στη νησίδα Οξιά αλλά η βύθισή του αποφεύχθηκε χάρις στους επιδέξιους χειρισμούς του πλοιάρχου του αλλά και την προστασία που παρείχε το υδρογραφικό Πλειάς που μάλιστα έχασε τον Κυβερνήτη του κατά την επιδρομή. Το πλοίο κατάφερε να φτάσει στο λιμάνι της Πάτρας όπου προσαράχθηκε σε παραλία κοντά στο σημερινό Τελωνείο και βυθίστηκε σε επόμενη επιδρομή σε αυτή τη θέση. Λόγω του ότι το βάθος της θάλασσας στο σημείο δεν ήταν μεγάλο το πλοίο παρέμεινε ημιβυθισμένο στο σημείο ώσπου ανελκύστηκε αργότερα από τους Ιταλούς.

Τον Δεκαπενταύγουστο του 1940 ΤΟ «΄Εσπερος»βρισκόταν στην Τήνο αφού προφανώς ήταν δρομολογημένο στα νησιά του Αιγαίου. Προσπάθησε μάλιστα να ρυμουλκήσει την «Έλλη» στα αβαθή αλλά δεν τα κατάφερε καθώς έσπασαν τα ρυμούλκια. Πλοίαρχος του Έσπερος ήταν και τότε ο Γεράσιμος Φωκάς, έως και την ημέρα που βυθίστηκε το πλοίο.

Βιβλιογραφία

– Χρήστος Ντούνης, Τα ναυάγια στις Ελληνικές θάλασσες.

Ναύαρχος Μεζεβίρης

ΠΛΕΙΑΣ, Μία Ναυτική Τραγωδία προ των Πατρών.

Advertisements

8 Σχόλια to “B΄ Παγκόσμιος Πόλεμος”

  1. Έκανες πολύ καλή δουλειά ως τώρα Γιώργο και σου εύχομαι καλή συνέχεια.
    Αν θέλεις διόρθωσε τη λέξη Leibstandarte (έτσι γράφεται σωστά), σβήσε το «a» πριν από το «t».

  2. panagiotis Says:

    kataplikthko.eimai katoikos araxwvitikwn gnwrizw thn uparksh twn 2 nauagiwn sto xwrio mou kai kapoies martyries apo ton pappou. eikona apo thn forthgida den eixa..akrivws den iksera kan to vathos tou nauagiou kai twra isws to vrw me to vuthometro.polu endiaferon.ean kapoios zhthsei isws metaferw martyries apo autoptes martyres..

  3. Γιώργο, καλησπέρα και καλή συνέχεια στην εξαιρετική δουλειά που ξεκίνησες. Και θα προσφέρουμε το κατά δύναμιν.

    Παραπάνω αναφέρεις ότι εκτός της Πάτρας βομβαρδίσθηκε και το λιμάνι της Ναυπάκτου. Αυτό όμως δεν είναι απολύτως ακριβές. Σύμφωνα με το βιβλίο του Μπ. Κοτίνη που ασχολείται με τα γεγονότα της δεκαετίας του 1940-50 στη Ναύπακτο, στις 30/11/40 ένα μόνο Ιταλικό Α/Φ από αυτά που βομβάρδιζαν την Πάτρα έριξε 3 βόμβες, όχι όμως στο λιμάνι, αλλά στην παραλία του Γριμπόβου με στόχο κάποιο πλοίο που υπήρχε εκεί, αλλά αστόχησε. Μία από αυτές τις βόμβες έπεσε στον λόφο του Αγίου Γεωργίου και σκότωσε 2 κατοίκους καθώς εκείνες τις ημέρες υπήρχε το μεγάλο πανηγύρι της περιοχής του Αγίου Δημητρίου. Και οι άλλες 2 σε άλλο σημείο, χωρίς να προκαλέσουν θύματα.

    Όσον αφορά τα ναυάγια, στον Μελισσηνό στον 2ο τόμο υπάρχουν οι εκθέσεις των Κυβερνητών και των εκτελούντων χρέη Κυβερνήτη, της Πλειάδας, του Νέστος και του Αλιάκμων, όπου καταγράφεται το χρονικό της βύθισης των πλοίων.

  4. Κων-νος Says:

    Καλησπερα σε ολους και μπραβο στην δουλεια σου Γιώργο…ευχομαι να εχεις καταφερει περισσοτερα ακομα…ετοιμαζω και εγω μια «δουλεια» αυτη την περιοδο….και χρειαζομαι μαρτυριες και φωτογραφικο υλικο αν καποιος μπορει να βοηθησει ας μου στειλει e mail

  5. Βασίλης Says:

    Να ενημερώσω ότι το πλοίο <> έχει βυθηστεί στο χωριό Κάτω Βασιλική Ναυπακτίας και όχι όπως εσφαλμένα αναγράφεται σε διάφορα έντυπα στην Βασιλική Λευκάδας…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: