17ος και 18ος αιώνας

Το κύριο ιστορικό χαρακτηριστικό, μετά την ναυμαχία της Ναυπάκτου, υπήρξε η κατάληψη της Πελοποννήσου από τους Ενετούς του Φραντζέσκο Μοροζίνι εκατό περίπου χρόνια αργότερα, στα 1685.

O Φραντζέσκο Μοροζίνι (Francesco Morosini), γεννημένος το 1619 και έχοντας ανατραφεί όχι μόνο με τις θαλάσσιες νίκες της «Γαληνότατης Δημοκρατίας της Βενετίας» αλλά και με τις συνεχείς συγκρούσεις ανάμεσα στον δυτικό-χριστιανικό και οθωμανικό κόσμο, ξεκίνησε σε ηλικία 36 ετών, σαν προσωρινός στόλαρχος των ναυτικών δυνάμεων της Βενετίας, επιθέσεις ενάντια σε πόλεις-λιμένες της Εύβοιας και της Κρήτης, προσπαθώντας να πλήξει τους Οθωμανούς στην επικράτεια τους. Όλες αυτές οι προσπάθειες στέφθηκαν όμως με πλήρη αποτυχία.

Ο Φραντζέσκο Μοροζίνι (1619-1694), υπήρξε γόνος της ενετικής οικογένειας των Μοροζίνι και εκτός από ναύαρχος και αρχιστράτηγος, διετέλεσε και δόγης της «Γαληνότατης Δημοκρατίας της Βενετίας».

Στα 1666, κατά την διάρκεια της πολιορκίας του Χάνδακα της Κρήτης, το σημερινό Ηράκλειο, από τον οθωμανό βεζίρη Φαζίλ Αχμέτ Κιοπρουλού, ο Μοροζίνι διορίσθηκε αρχιστράτηγος των ενετικών δυνάμεων στην Κρήτη από την οποία αναγκάστηκε, μετά από σκληρή άμυνα δύο χρόνων και εννέα μηνών, να αποχωρήσει παραδίνοντας τον Χάνδακα στους Οθωμανούς στις 27 Σεπτεμβρίου του 1669.

Στα 1685, σαν ναύαρχος του ενετικού στόλου, εκστράτευσε και πάλι κατά των Οθωμανών, με επιτυχία αυτή την φορά. Αφού υπέταξε την Κέρκυρα και την Λευκάδα, στράφηκε στην συνέχεια προς την Πελοπόννησο και αφού κατέλαβε τα φρούρια της Ναυπάκτου, της Μάνης, του Μυστρά, του Άργους, του Ναυπλίου και της Κορίνθου, κατάφερε στα 1687 να υποτάξει όλη την Πελοπόννησο, εκτός της Μονεμβασιάς, θέτοντας την κάτω από την ενετική κυριαρχία η οποία όμως δεν έφερε απαραίτητα καλύτερες ημέρες για τους υπόδουλους ορθόδοξους χριστιανικούς πληθυσμούς του Μοριά.

Πάτρα 1690. Χαλκογραφία του περιηγητή Coronelli. (Αρχείο Δημήτρη Μπέλλα)

Οι συνεχείς πόλεμοι, ανάμεσα στις ενωμένες χριστιανικές δυνάμεις και την Οθωμανική Αυτοκρατορία, οι οποίοι ξεκίνησαν από την πρώιμη Αναγέννηση για να συνεχιστούν μέχρι και τα μέσα του 19ου αιώνα, υπήρξαν καθ΄ όλη την διάρκεια του 17ου και 18ου αιώνα επίκαιροι, δριμείς, και αιμοσταγείς. Ο Πατραϊκός Κόλπος υπήρξε επανειλημμένα πεδίο μαχών σε μια προσπάθεια των αντιμαχόμενων δυνάμεων να ελέγξουν την ευρύτερη περιοχή, όχι μόνο της Πελοποννήσου αλλά και της ανατολικής Μεσογείου.

 

Γκραβούρα του Πατραικού κόλπου το 1687 (τότε ονομαζόταν κόλπος Λεπάντο ). Οι γκραβούρα απεικονίζει τις πολεμικές επιχειρήσεις των Ενετών κατα τη διάρκεια της πολεμικής σύρραξης στην περιοχή.  Οι ναυτικές επιχειρήσεις περιορίστηκαν σε παρενοχλήσεις ώστε να αποτραπεί η επικοινωνία των δύο φρουρίων Pίου και Αντιρρίου. Ενετικά πλοία με επτανήσιους καπεταναίους  εμπόδιζαν την συγκοινωνία με σκοπό να αποκόψουν τους Τούρκους της Πελοποννήσου και να τους στερήσουν εφόδια και ενισχύσεις . ΠηγήDigitales Archiv Marburg http://digam.net/index1e09.html?dok=2623

Γκραβούρα του Πατραικού κόλπου το 1687 (τότε ονομαζόταν κόλπος Λεπάντο ). Η γκραβούρα απεικονίζει τις πολεμικές επιχειρήσεις των Ενετών κατα τη διάρκεια της πολιορκίας των Πατρών που κατέληξε στην σχεδόν άμεση κατάληψη της πόλης .
Οι ναυτικές επιχειρήσεις περιορίστηκαν απλά σε παρενοχλήσεις από την πλευρά των Ενετών  των Τουρκικών πλοίων ώστε να αποτραπεί η επικοινωνία των δύο φρουρίων Pίου και Αντιρρίου. Ενετικά πλοία με επτανήσιους καπεταναίους εμπόδιζαν την συγκοινωνία με σκοπό να αποκόψουν τους Τούρκους της Πελοποννήσου και να τους στερήσουν εφόδια και ενισχύσεις .Στη συνέχεια επήλθε και η εύκολη κατάληψη χωρίς μάχη των φρουρίων του Ρίου, Αντιρρίου και Ναυπάκτου.
Πηγή εικόνας:Digitales Archiv Marburg http://digam.net/index1e09.html?dok=2623

 

 

Το 1715 η Ενετοκρατία καταλύθηκε ξανά από τους Οθωμανούς, γεγονός το οποίο απέβη θετικό για τον ντόπιο πληθυσμό καθώς την φορά αυτή οι κατακτητές στάθηκαν πιο ελαστικοί επιτρέποντας μεγαλύτερη δραστηριότητα στο εμπόριο, την βιοτεχνία, και την εκμετάλλευση της γης.

Κατά την περίοδο των Ρωσοτουρκικών πολέμων (1768-1774) σημειώθηκαν σημαντικά γεγονότα στον  Πατραϊκό Κόλπο, με κυριότερα ανάμεσα τους τις ναυτικές επιχειρήσεις του έτους 1772.  Πέρα από τις συνηθισμένες και συχνές ναυμαχίες ανάμεσα στους αλβανούς πειρατές, τους επονομαζόμενους Dulcignottes στα γαλλικά, και στα χριστιανικά πλοία της δύσης, η κύρια ναυμαχία που έλαβε χώρα στον Πατραϊκό, από τις 6 έως τις 8 Νοεμβρίου αυτού του χρόνου, ήταν η ναυμαχία ανάμεσα σε τμήματα του ρωσικού και του οθωμανικού στόλου.

Πίνακας του Baltasar Friedrich Leizel, ο οποίος απεικονίζει την ναυμαχία, στις 5 Απριλίου του 1772, ανάμεσα σε αλβανικά πειρατικά και πιθανώς γαλλικά πλοία, κοντά στην Πάτρα.

Στις 6 Σεπτεμβρίου του 1772, ο ρώσος πλοίαρχος Μιχαήλ Κονιάγιεφ (Konyaev) απέπλευσε με τα ρωσικά πολεμικά πλοία Tchesma και Graf Orlov από το Λιβόρνο της Ιταλίας, κατευθυνόμενος προς τα Κύθηρα όπου έφθασε στις 5 Οκτωβρίου. Μετά την προσθήκη των ρωσικών φρεγατών Sv. Nikolai, Zabiaka, Slava, Auza και Modon, στην αρχική του δύναμη,  στις 23 και 27 Οκτωβρίου αντίστοιχα, πληροφορήθηκε για την ύπαρξη οθωμανικής ναυτικής δύναμης στην περιοχή του Πατραϊκού Κόλπου, με αποτέλεσμα να αποπλεύσει προς συνάντηση του.

Στις 5 Νοεμβρίου, φθάνοντας κοντά στην Πάτρα, συνάντησε τον οθωμανικό στόλο αποτελούμενο από εννέα φρεγάτες, των 30 πυροβόλων,  δώδεκα σεμπέκ* εν πλω, και τέσσερα σεμπέκ που βρίσκονταν αγκυροβολημένα κοντά στο οχυρό του Ρίου. Την επόμενη ημέρα, στις 6 Νοεμβρίου 1772, ο ρωσικός στόλος επιτέθηκε -θέτοντας τα μικρότερα σκάφη του στην αρχή του επιθετικού μετώπου, λόγω της στενότητας του καναλιού- με αποτέλεσμα την άμεση υποχώρηση του οθωμανικού στόλου. Ένα σεμπέκ προσάραξε και καταστράφηκε από τα ρωσικά πλοία Sv. Nikolai, Zabiaka και Modon. Στην συνέχεια τα πλοία Nikolai και Slava απέκοψαν μια οθωμανική φρεγάτα και ένα ακόμα σεμπέκ, τα οποία αναγκάσθηκαν να προσαράξουν, να εγκαταλειφθούν από τα πληρώματα τους, για να πυρποληθούν αμέσως μετά από το ρωσικό πλοίο Auza. Τα εναπομείναντα οθωμανικά πλοία διέφυγαν βρίσκοντας καταφύγιο κάτω ακριβώς από το φρούριο του Ρίου.

Το απόγευμα της επόμενης ημέρας, 7 Νοεμβρίου 1772, οι Ρώσοι επιτέθηκαν και πάλι. Πραγματοποιώντας κινήσεις τακτικής, μπρος και πίσω, απέναντι από τον σε γραμμή παρατεταγμένο οθωμανικό στόλο, προσπάθησαν να τον παρακινήσουν σε ναυμαχία χωρίς όμως να το καταφέρουν. Στις 8 Νοεμβρίου, ο ρωσικός στόλος έπλευσε και πάλι,  πλησιάζοντας τα αραγμένα οθωμανικά πλοία, εξαπολύοντας την φορά αυτή σφοδρή  επίθεση , στις 11.30 το πρωί, η οποία κατέληξε σε θρίαμβο των Ρώσων.  Μισή ώρα μετά την διαταγή της επίθεσης πολλά οθωμανικά πλοία φλέγονταν, σαν αποτέλεσμα των πυκνών ρωσικών πυρών, ενώ προσπαθούσαν να απομακρυνθούν. Ο Κονιάγιεφ, εκμεταλλευόμενος τον πανικό και την αταξία στις εχθρικές γραμμές, αγκυροβόλησε και έστειλε τα μικρότερα από τα πλοία του, κάτω από την προστασία των φρεγατών Sv. Nikolai, Zabiaka και Slava, με σκοπό να καταστρέψει ή να καταλάβει τα φλεγόμενα οθωμανικά.

Το σεμπέκ (sunbeki στα τουρκικά, και šabbāk στα αραβικά), ήταν ένα πολεμικό πλοίο το οποίο χρησιμοποιήθηκε, κατά κόρον, από τους βερβερίνους πειρατές των μεσογειακών ακτών της βορείου Αφρικής.

Οι οθωμανικές απώλειες, κατά την διάρκεια της ναυμαχίας, ανήλθαν σε εφτά φρεγάτες και οκτώ σεμπέκ. Από το σύνολο του οθωμανικού στόλου μόνο μια φρεγάτα και οκτώ σεμπέκ κατάφεραν να διαφύγουν, υποχωρώντας προς το βάθος του κόλπου. Η φρεγάτα αυτή όμως, στην προσπάθεια της να διαφύγει, προσάραξε για να καταστραφεί στην συνέχεια από το ρωσικό πλοίο Slava. Οι ρωσικές δυνάμεις, αντιθέτως, δεν είχαν καμιά απώλεια πλοίου.

Μετά την νικηφόρα αυτή ναυμαχία, στον Πατραϊκό, ο ρωσικός στόλος του Κονιάγιεφ απέπλευσε, στις 15 Νοεμβρίου του 1772, κατευθυνόμενος προς το Αιγαίο Πέλαγος.

Τον Αύγουστο του 2006 ανασύρθηκαν από τον θαλάσσιο χώρο, κοντά στην ανατολική προβλήτα του Ρίου δύο κανόνια τα οποία όπως γράφτηκε, στον τοπικό τύπο, ανήκαν σε γαλέρα της εποχής του 1400-1500. Η ανέλκυση πραγματοποιήθηκε σε  συνεργασία του καταδυτικού συνεργείου του επαγγελματία δύτη Χρ. Καραφλού, με τον Δήμο Ρίου και τις τοπικές αρχαιολογικές αρχές. Τα δύο κανόνια που ανελκύθηκαν -ήταν τρία αρχικά αλλά το τρίτο δεν εντοπίστηκε λόγω της επικάλυψης του με άμμο- βρίσκονταν σε μικρό βάθος, 2-3 μέτρα, και είχαν εντοπισθεί στο βυθό από τον δύτη Χρήστο Γεωργόπουλο. Σήμερα, τα ανελκυσθέντα αυτά πυροβόλα, κοσμούν το κάστρο του Ρίου.

Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αναφέρω ότι θεωρώ πιθανότερο τα κανόνια αυτά να προέρχονται από την εποχή της ναυμαχίας του 1772, μεταξύ των Οθωμανών και των Ρώσων. Επίσης μια ακόμα πιθανότητα είναι να προέρχονται από την περίοδο της Εθνικής Επανάστασης, όταν πολιορκητές ή υπερασπιστές του κάστρου προσπάθησαν να τα μεταφέρουν στην ξηρά.

Χάρτης  του Πατραικού κόλπου που έγινε από βυθομετρήσεις Ρωσικών πλοίων κατά τη διάρκεια των Ρωσοτουρκικών πολέμων. Τα βάθη υπολογίστηκαν κυρίως από τις μετρήσεις του βάθους σε σημεία που αγκυροβόλησαν Ρωσικά πλοία.

Χάρτης του Πατραικού κόλπου που έγινε από βυθομετρήσεις Ρωσικών πλοίων κατά τη διάρκεια των Ρωσοτουρκικών πολέμων. Τα βάθη υπολογίστηκαν κυρίως από τις μετρήσεις του βάθους της θάλασσας σε σημεία που αγκυροβόλησαν Ρωσικά πλοία.

 

 

 

 

Ένα άλλο σημαντικό γεγονός της περιόδου ήταν η πυρπόληση της πόλεως του Μεσσολογγίου κατά τη διάρκεια των Ορλοφικών .  80 Μεσσολογγίτικα  πλοία που βρίσκονταν στο λιμάνι τον Απρίλιο του 1770 δεν μπόρεσαν να διαφύγουν στα επτάννησα. Ακολούθησαν μικρής έκτασης ναυμαχίες με τους Τουρκαλβανούς με αποτέλεσμα τα περισσότερα από τα Ελληνικά πλοία να πυρποληθούν.

 

——

*Το σεμπέκ, ή σεμπέκο, ήταν ένας τύπος πολεμικού πλοίου ο οποίος χρησιμοποιήθηκε από τους βερβερίνους πειρατές της Μεσογείου για τέσσερις περίπου αιώνες. Τα κύρια χαρακτηριστικά του ήταν η ταχύτητα που μπορούσε να αναπτύξει και η δυνατότητα του να πλεύσει με κλειστή γωνία, 38 μοιρών, όρτσα στον άνεμο. Τα πλοία αυτά, με το αραβόφωνο πλήρωμα τους, ήταν αναπόσπαστο κομμάτι του οθωμανικού στόλου καθώς όλη η περιοχή της βόρειας Αφρικής αποτελούσε τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

 

Βιβλιογραφία :

-Διαδίκτυο

Κύρια πηγή σχετικά με τα γεγονότα στο Μεσσολόγγι

THE PORT OF MESSOLONGHI:
SPATIAL ALLOCATION AND MARITIME EXPANSION
IN THE EIGHTEENTH CENTURY
Katerina Papakonstantinou
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: